Մեր նշանաբանը

Ընտանիքի կարևորագույն ֆունկցիան մարդու  պահանջմունքների բավարարումն է: Դրա համար անհրաժեշտ է կանգ առնել այն բանի վրա, թե ինչ պահանջմունքներ ունի  երեխան հասուն ընտանքիում  և ինչպես են դրանք  բավարարվում: Պահանջմունքը  բնութագրվում է , որպես  ինչ-որ կարևոր բանի պակաս կամ բացակայություն՝ հավասարակշռության կամ զարգացման համար:  Պահանջմունքը իրենց ներկայացնում է  սուբյեկտիվ իրավիճակ, որը ունի օբյեկտիվ ինչ-որ բանի կարիք, որը մարդուն չի պատկանում, բայց անհրաժեշտ է նրա  գոյության և  զարգացման համար, և հանդիսանում է նրա ակտիվության աղբյուրը:

 Գոյություն ունի Ա. Մասլոուի կողմից մշակված  մարդու պահանջմունքների հիերարխիա:  Մասլոուն  գտնում  էր,  որ  վերին  պահանջմուքները  չեն  կարող առաջանալ, եթե  բավարարված չեն  պրիմիտիվ պահանջմունքները:

Հոգեբանական ծառայություն «ԱՊԱԳԱ»

Հասցե` Նոր Նորքի 1-ին զ. Նանսենի 3

Հեռ.` (+374) 77 083 084, (+374) 91 201 601

Վեբ կայք.` http://ache.am

https://www.facebook.com/Apaga.ache/

Մոտավորապես  11-12  տարեկան  երեխայի  մեջ  առաջանում  է  հետաքրքրություն  իր  ներքին  աշխարհի  նկատմամբ,   իսկ  այնուհետև  տեղի  է  ունեում  ինքնաճանաչման   խորացում  և  բարդացում:  Դեռահասը  իր  համար  բացում  է  իր  ներքին  աշխարհը:  Դեռահասաը  ցանկանում  է   հասկանալ,  թե  ինչպիսին  է  նա  իրականում,  և  պատկերացնում  է,  թե  ինչպիսին  կցանկանար  լինել: 

     Դեռահասության  տարիքում  ինքնագիտակցության  դրսևորումը   դեռահասի  կարևորագույն  հոգեբանական  ձեռքբերումներից  մեկն  է:  <<Ես>>  կերպարները, որոնք  դեռահասը  ստեղծում  է  իր  գիտակցության  մեջ,  բազմազան  են:  Ֆիզիկական  <<ես>>-ը,  այսինքն`  պատկերացումը  սեփական  արտաքին  հմայքի  վերաբերյալ,  պատկերացումը  իր  խելքի,  ընդունակությունների  և  այլ  որակների  մասին,  միավորվելով  ձևավորվում  է   իրական  <<ես>>-ը: 

   Դեռահասը  դեռևս  լրիվ  հասուն   անձնավորություն  չէ:   Անկայունությունը   դեռահասության  տարիքի  սկզբում  և  կեսում  ողջ  հոգեկան  կյանքի  շարժունակությունը  հանգեցնում  է  սեփական  ես-ի  մասին  պատկերացումների  փոփխությանը: 

   Դեռահասության  տարիքի  վերջում,  վաղ  մանկության  սկզբում  իր  մասին  պատկերացումները  կայունացվում  են,  դառնում  հաստատուն  և  ձևավորվում  են  <<ես  կոցեպցիայի>>  ամբողջ  համակարգը:  Երեխաների  մի  մասի  մոտ  <<ես  կոնցեպցիան>>  կարող  է  ձևավորվել  ավելի  ուշ`  ավագ  դպրոցական  տարիքում:  Բայց  ամեն  դեպքում   սա  ինքնագիատկցության  զարգացման  կարևորագույն  փուլն  է:

Հոգեբանական ծառայություն «ԱՊԱԳԱ»

Հասցե` Նոր Նորքի 1-ին զ. Նանսենի 3

Հեռ.` (+374) 77 083 084, (+374) 91 201 601

Վեբ կայք.` http://ache.am

https://www.facebook.com/Apaga.ache/

 

Հոգեբանության   մեջ   դեռահասությունը   որակում   են   որպես   <<անցումային>>,   <<ճգնաժամային>>,   <<դժվար>>   տարիք:   Դեռահասությունն   անցումային   տարիք  է,   երբ   երեխան   մանկությունից   անցում   է   կատարում   հասունություն:   Այս   տարիքի   բոլոր   դեռահասները   դպրոցականներ   են,   և   դեռահասի  սոցիալական   կարգավիճակը    շատ   քիչ   է   տարբերվում    մանկականից:    Տարիքային    այս   շրջանում     տեղի    են   ունենում    արմատական   և   բուռն   փոփոխություններ,   ձևափոխություններ    ինչպես   հոգեկան,   ինտելեկտուալ,   այնպես  էլ  սոցիալական,   ֆիզիկական   ոլորտներում:  

     Դեռահասությունն    ընդգրկում      է   երեխայի    կյանքի     10-11    տարեկանից   մինչև    14-15    տարեկան   ժամանակահատվածը,   ըստ   խորհրդային   հոգեբանական     դպրոցի,   որը   համապատասխանում   է   միջին   դպրոցական  տարիքին`    5-9   դասարաններ:   Սովորաբար   երեխաներն   իրենց   դեռահասների   պես     են   պահում   մինչև   ֆիզիկական   ոլորտում   փոփոխություններ   ունենալը:  Այսօր,   իսկապես,   խնդիր   է   և   մեծ   հարց,   թե   երբ   է   դեռահասն    իրականում   չափահաս    դառնում:   Միգուցե    առավել   ակնհայտ   չափանիշների   փոխարեն`  ինչպիսիք   են   դպրոցն   ավարտելը,   ինքնուրույն   նյութական   ապահովվածությունը,   ամուսնությունը,   և   կամ   երեխայի   ծնունդը,   հնարավոր  է  կիրառել   այնպիսի   չափանիշ,   ինչպիսին   է   էմոցիոնալ- հուզական   հասունացումը:  Սակայն   հուզական  հասունացումը   որոշելը   ևս  շատ   բարդ  է: 

      Դեռահասներին   բնորոշ    է   տարիքային   սեգրեգացիան   (սահմանազատում,   առանձնացում):  Նրանք   հիմնականում  շփվում   են   իրենց  հասակակիցների  հետ  և  հազվադեպ`  փոքրահասակ   երեխաների   կամ   մեծահասակների   հետ:   Դա  պայմանավորված   է   նրանց   վարքագծի   ընտրությամբ,   երբ   նրանք   ուզում  են   ավելի  մեծ   երևալ,   այդ   պատճառով   խուսափում  են  փոքրիկների   հետ   շփվելուց,   և   նախընտրում   են   ինքնուրույն   ապրել,  կյանքը   հասկանալ   առանց  մեծահասակների   պարտադրանքի:   Սակայն   տարիքային   սեգրեգացիան   կարող  է  ունենալ   բացասական   հետևանքներ:   Երեխաներից   սահմանազատումը   դեռահասին   զրկում   է   ղեկավարել   ու   ուսուցանել   նրանց,   ովքեր   ավելի   քիչ   գիտեն,   քան   իրենք:   Իսկ   մեծահասակների   աշխարհից   սահմանազատումը   նշանակում   է,  որ   դեռահասները   բաց   են   թողնում   ինչ-որ   նոր   բան  սովորելը,   մեծահասակների, թորձառու  մարդկանց   կողքին   աշխատելու   հնարավորությունը:     

Հոգեբանական ծառայություն «ԱՊԱԳԱ»

Հասցե` Նոր Նորքի 1-ին զ. Նանսենի 3

Հեռ.` (+374) 77 083 084, (+374) 91 201 601

Վեբ կայք.` http://ache.am

https://www.facebook.com/Apaga.ache/

Համեմատաբար   հանգիստ  կրտսեր   դպրոցական  տարիքից   հետո  դեռահասությունը   թվում    է    բուռն  ու   բարդ:   Պատահական  չէ,  որ   Հոլլը  այն  անվանել  է  <<փոթորկման  և  գրոհի>>   շրջան:  Այս  փուլում  զարգացումը  իսկապես  արագ  է  ընթանում,  հատկապես  փոփոխություններ  են  նկատվում  անձի  ձևավորման   պլանում:  Եվ,  իհարկե,  դեռահասի  գլխավոր  առանձնահատկությունը  անձնային  անկայունությունն  է: 

   Դեռահասին  բնորոշ   շատ   անձնային   առանձնահատկությունների  մեջ  առանձնահատուկ   տեղ   է   զբաղեցնում    նրա   մոտ   ձևավորվող  <<ես-կոնցեպցիան>>   և  չափահասության  զգացումը:   Երբ  ասում  են,  որ  երեխան  մեծանում  է,  նկատի  ունեն  մեծահասակների  շրջապատում   նրա  պատրաստվածությունը   կյանքին,  ընդ որում` որպես  այդ  կյանքի  իրավահավասար  մասնակից: Դեռահասը   դեռևս  հեռու  է  իսկական  հասունացումից  և  ֆիզիկապես,  և  հոգեպես,  և  սոցիալապես: Նա  օբյեկտիվորեն  չի  կարող  ներգրավվել  մեծահասակների   կյանք,  բայց  ձգտում  է  դրան  և  հավակնում  մեծահասակների  հետ  հավասար  իրավունքների:  Նոր  դիրքը   դրսևորվում  է  տարբեր  ոլորտներում,  ավելի  հաճախ`  արտաքին  տեսքում,  վարքագծում,  գործելակերպում:  Նրա  մոտ  կարող  է  հայտնվել  ծխախոտ  և  անպայման  նոր`  ժարգոնային  արտահայտություններ,  իսկ  աղջիկները  նախանձով  են  վերաբերվում  իրենց  հասակակիցներին,  համեմատում  են  իրնեց  հագուստն  ու  սանրվածքը  ուրիշ  աղջիկների  հետ`  արտահայտելով  բացասական  զգացմունքները  նրանց  հետ  ունեցած  իրենց  տարբերությունների  առիթով:  

Հոգեբանական ծառայություն «ԱՊԱԳԱ»

Հասցե` Նոր Նորքի 1-ին զ. Նանսենի 3

Հեռ.` (+374) 77 083 084, (+374) 91 201 601

Վեբ կայք.` http://ache.am

https://www.facebook.com/Apaga.ache/

 Ագրեսիվ վարքի դրսևորման ժամանակ չի կարելի երեխային խոստանալ թանկարժեք խաղալիքներ, սիրելի կոմպյուտերային խաղեր, այդ դեպքում երեխան կթաքցնի ագրեսիվությունը` խոստացված նվերները ստանալու համար, բայց այն չի վերանա: Երեխային ագրեսիվ վարքին հաղթահարել օգնում  են նկարելը, պլաստիլինով  կամ  կավով  աշխատելը, որևէ  սպորտով կամ  պարով  զբաղվելը, նաև հեքիաթները:

Շատ հաճախ են ծնողները հարցնում` արդյոք երեխային մանկապարտեզ տանելը օգնում է հաղթահարել ագրեսիան: Միանշանակ այս հարցին պատասխանել դժվար է, քանի որ շատ հաճախ հենց մանկապարտեզ հաճախելը, այնտեղի կանոնները, դաստիարակների կոպիտ վերաբերմունքը երեխաների մոտ ագրեսիա են ծնում: Եթե երեխան դժկամությամբ, լացով է գնում մանկապարտեզ, պետք է ոչ թե ստիպել, այլ պարզել պատճառը: Եթե ծնողները զգում են, որ միայնակ չեն կարող օգնել իրենց երեխային, պետք է դիմել մասնագետի: Վերջում հավելեմ, որ ագրեսիվությունը ոչ միայն դեստրուկտիվ վարք է, այլև այն հզոր ուժ է , որը ճիշտ ուղղորդելու դեպքում կարելի է ոչ միայն հաղթահարել, այլև դրական արդյունքների հասնել սպորտում պարում և այլ բնագավառներում:

Հոգեբանական ծառայություն «ԱՊԱԳԱ»

Հասցե` Նոր Նորքի 1-ին զ. Նանսենի 3

Հեռ.` (+374) 77 083 084, (+374) 91 201 601

Վեբ կայք.` http://ache.am

https://www.facebook.com/Apaga.ache/